Một ngày sau vụ quân đội Mỹ thực hiện cuộc đột kích vào Venezuela và bắt giữ Tổng thống Venezuela Maduro, một thông báo được đưa ra từ Hàn Quốc đang hé lộ một vai trò đặc biệt của Venezuela trong bài cờ địa chính trị toàn cầu.
Korea Zinc bất ngờ thông báo thương vụ hợp tác chiến lược giữa và các đối tác Mỹ để xây dựng tổ hợp luyện kim tại Clarksville, Tennessee. Sự bất ngờ không chỉ dừng lại ở con số đầu tư khổng lồ 7.4 tỷ USD, mà còn đánh dấu bước ngoặt lịch sử khi lần đầu tiên Chính phủ Mỹ can thiệp trực tiếp vào cấu trúc sở hữu của một dự án công nghiệp nặng dân sự.
Sự xuất hiện của Bộ Quốc phòng Mỹ trong danh sách cổ đông, bên cạnh định chế tài chính quyền lực JPMorgan, đã ngầm xác định rằng cơ sở này không đơn thuần phục vụ mục đích thương mại mà là một tài sản an ninh quốc gia then chốt. Bản thông báo về dự án này thực chất là tuyên bố chấm dứt kỷ nguyên Mỹ thả nổi chuỗi cung ứng kim loại cho thị trường tự do, chuyển sang giai đoạn kiểm soát tập trung và bảo hộ tuyệt đối ngay trên lãnh thổ của mình.
Đi sâu vào khía cạnh kỹ thuật, giá trị thực sự của nhà máy này nằm ở công nghệ "luyện kim tích hợp hoàn toàn" độc quyền của Korea Zinc, thứ mà nền công nghiệp Mỹ đã đánh mất từ lâu. Khác với các lò luyện đơn chức năng truyền thống chỉ có thể tách một loại kim loại và thải bỏ phần còn lại, hệ thống này được thiết kế như một "cỗ máy ăn tạp" siêu việt có khả năng xử lý các loại quặng đa kim phức tạp nhất hành tinh.
Nó có thể bóc tách triệt để 13 loại nguyên tố khác nhau từ cùng một khối quặng thô, thu hồi từ kẽm, chì, đồng cho đến các kim loại quý như bạc, vàng và đặc biệt là các kim loại hiếm chiến lược như Indium hay Gallium dùng trong công nghệ bán dẫn. Khả năng xử lý quặng "bẩn" và phức tạp với hiệu suất thu hồi gần như tuyệt đối chính là yếu tố then chốt định hình nên chiến lược nguồn cung đầu vào cho tổ hợp này.
Nhu cầu cấp bách phải sở hữu công nghệ này xuất phát từ thực tế phũ phàng rằng Mỹ đang bị bóp nghẹt bởi sự phụ thuộc vào năng lực chế biến của Trung Quốc. Trong nhiều thập kỷ, Mỹ chấp nhận mô hình "đào lên và bán thô", để mặc cho quặng kim loại chảy về châu Á để tinh luyện rồi mua lại thành phẩm với giá cao kèm theo rủi ro bị cắt nguồn cung bất cứ lúc nào.
Khi các kim loại như bạc và kẽm trở thành nguyên liệu sống còn cho chuyển đổi năng lượng xanh và công nghiệp quốc phòng, việc thiếu một "lò luyện kim" ngay tại sân nhà đồng nghĩa với việc Mỹ nắm trong tay gạo nhưng lại không thể nấu cơm. Nhà máy tại Tennessee chính là giải pháp "tất tay" của Washington để cắt đứt mắt xích trung gian Trung Quốc, đảm bảo rằng tài nguyên khai thác tại Tây Bán cầu sẽ được chế biến và tiêu thụ khép kín ngay trong khu vực này.
Chính yêu cầu kỹ thuật về xử lý quặng đa kim và mệnh lệnh địa chính trị về chuỗi cung ứng khép kín đã dẫn đường chỉ lối trực tiếp đến kho tàng khoáng sản tại Mỹ Latinh. Về mặt địa chất, hệ thống núi Cordillera chạy dọc bờ Tây Châu Mỹ, từ các mỏ bạc khổng lồ của Mexico xuống vựa kẽm của Peru, Bolivia và kéo dài đến tận dãy Andes tại Venezuela, là nơi duy nhất trên thế giới cung cấp quy mô lớn các loại quặng đa kim sunfua phức tạp, loại "nguyên liệu" phù hợp nhất để tối ưu hóa hiệu suất của lò luyện Korea Zinc.
Thay vì phải xử lý các loại quặng đơn chất đắt đỏ từ các mỏ tại Úc hay Canada, việc nhập khẩu quặng hỗn hợp từ Nam Mỹ cho phép nhà máy tận dụng tối đa khả năng thu hồi đa kim loại, biến các tạp chất đi kèm thành lợi nhuận ròng. Hơn nữa, tuyến đường vận tải biển từ các cảng Nam Mỹ đi thẳng vào vịnh Mexico để đến Tennessee ngắn hơn và an toàn hơn gấp bội so với tuyến đường xuyên Thái Bình Dương đầy rủi ro.
Những bằng chứng củng cố cho mối liên kết chặt chẽ này ngày càng lộ rõ qua các chuyển động của dòng vốn và cấu trúc sở hữu tài sản. Khu đất được chọn tại Clarksville vốn là tài sản của Nyrstar, công ty con thuộc tập đoàn thương mại hàng hóa Trafigura - "ông trùm" đang nắm quyền sinh sát tại hàng loạt mỏ kim loại lớn ở Nam Mỹ.
Việc xây dựng nhà máy trên nền tảng của Trafigura đồng nghĩa với việc thừa hưởng sẵn một hệ thống logistic và nguồn cung quặng thô đã được thiết lập từ trước tại khu vực Latinh. Đồng thời, hành động quyết liệt của JPMorgan khi vừa bơm vốn cho dự án, vừa âm thầm gom một lượng bạc vật chất khổng lồ từ thị trường, chính là chỉ dấu rõ ràng nhất cho thấy họ đang chuẩn bị đón lõng dòng chảy kim loại quý giá trị cao sẽ được chiết xuất từ nguồn quặng Nam Mỹ này.
Mảnh ghép cuối cùng trong bức tranh tổng thể về một đế chế kim loại mới mà Mỹ muốn xây dựng, chính là Venezuela. Mặc dù chưa có một tuyên bố chính thức nào khẳng định mối liên hệ này, và phần lớn các quan điểm phổ biến đều tập trung vào nguồn cung dầu thô, nhưng cần hiểu rằng Mỹ không thể để yên cho một kho dự trữ khoáng sản chưa khai phá nằm ngay sân sau rơi vào tầm ngắm của Bắc Kinh.
Việc kiểm soát Venezuela ngay lúc này là bước đi đón đầu cần thiết: khôi phục các mỏ kẽm và bạc đang ngủ yên tại đây trong thời gian 3 năm xây dựng nhà máy, đảm bảo khi lò luyện tại Tennessee nổi lửa, dòng nguyên liệu từ Nam Mỹ đã sẵn sàng chảy về mà không gặp bất kỳ sự cạnh tranh nào từ phương Đông.